Hipoglikemia i hiperglikemia - szybkie rozpoznanie, skuteczna pomoc

Cukrzyca to przewlekła choroba metaboliczna, w której organizm nie produkuje wystarczającej ilości insuliny lub nie potrafi jej prawidłowo wykorzystać. Najczęściej spotykane typy to Cukrzyca typu 1 oraz Cukrzyca typu 2.

Jednym z najgroźniejszych stanów nagłych u osób z cukrzycą są:

• hipoglikemia (zbyt niski poziom cukru we krwi)
• hiperglikemia (zbyt wysoki poziom cukru we krwi)

Szybka i właściwa reakcja może uratować zdrowie, a nawet życie.

Co to jest?

Hipoglikemia to stan, w którym poziom glukozy we krwi spada zwykle poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l). Najczęściej występuje u osób leczonych insuliną lub niektórymi lekami doustnymi.

Przyczyny:

• pominięcie posiłku
• zbyt duża dawka insuliny
• intensywny wysiłek fizyczny
• spożycie alkoholu

Objawy:

• drżenie rąk
• potliwość
• bladość
• uczucie silnego głodu
• zawroty głowy
• zaburzenia koncentracji
• agresja lub splątanie
• utrata przytomności (w ciężkich przypadkach)

🟢 Osoba przytomna:

1. Podaj 15–20 g szybko przyswajalnych węglowodanów, np.:
   - tabletki glukozy,
   - pół szklanki słodkiego napoju,
   - kostki cukru rozpuszczone w wodzie
2. Odczekaj 10–15 minut i sprawdź, czy objawy ustępują.
3. Jeśli to możliwe – zmierz poziom cukru.
4. Po poprawie podaj małą przekąskę (np. kanapkę), aby zapobiec nawrotowi objawów.

🔴 Osoba nieprzytomna:

• Nie podawaj nic doustnie!
• Ułóż w pozycji bocznej bezpiecznej.
• Wezwij pogotowie ratunkowe (112).
• Jeśli dostępny jest glukagon – podaj zgodnie z instrukcją.

Co to jest?

Hiperglikemia to stan podwyższonego poziomu glukozy we krwi (zwykle powyżej 250 mg/dl). Nieleczona może prowadzić do groźnych powikłań, takich jak Kwasica ketonowa.

Przyczyny:

• pominięcie dawki insuliny
• infekcja
• stres
• błędy dietetyczne

Objawy:

• silne pragnienie
• częste oddawanie moczu
• suchość skóry
• osłabienie
• zapach acetonu z ust
• senność
• w ciężkich przypadkach – utrata przytomności

🟢 Osoba przytomna:

1. Sprawdź poziom cukru (jeśli to możliwe).
2. Podaj wodę do picia (małymi łykami).
3. Upewnij się, że osoba przyjęła insulinę zgodnie z zaleceniami lekarza.
4. Obserwuj stan chorego.

🔴 Wezwij pomoc medyczną (112), jeśli:

• poziom cukru jest bardzo wysoki i nie spada
• pojawia się zapach acetonu z ust
• występują wymioty
• osoba staje się senna lub traci przytomność

• Osoba z cukrzycą często nosi przy sobie glukometr, insulinę lub informację o chorobie.
• W razie wątpliwości lepiej podać cukier niż nie podać go wcale – krótkotrwała hiperglikemia jest mniej niebezpieczna niż ciężka hipoglikemia.
• W każdym przypadku utraty przytomności należy wezwać pogotowie ratunkowe.

Hipoglikemia rozwija się szybko i może prowadzić do utraty przytomności – wymaga natychmiastowego podania cukru.
Hiperglikemia rozwija się wolniej, ale nieleczona może prowadzić do poważnych powikłań.

Znajomość podstawowych zasad pierwszej pomocy w cukrzycy zwiększa bezpieczeństwo w domu, pracy i przestrzeni publicznej.
Warto regularnie poszerzać wiedzę i reagować zdecydowanie w sytuacjach zagrożenia.